آبياري در گلخانه
صادق صادقی
بخش مهندسی گلخانه
مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان
مرکزی
Sa.sadeghi@areo.ir
ü چرا
آبياري اينقدر اهميت دارد ؟
کيفيت گياه يا محصول توليدي بطور تنگاتنگي به آبياري بستگی
دارد .دراين رابطه آنچه بسيار مهم است
زمان و ميزان آبياري است و اينکه
برنامه آبياري دقيق و قابل کنترل باشد . بعد از نور، آبياري مهمترين عامل در توليد محصول به شمار مي رود .
ü آثار
آبياري کمتر از نياز گياه چيست؟
حتي كمترين كوتاهي در آبياري موجب توقف عمل فتوسنتز در گياه
خواهد شد. هنگامي که گياه به مقدار کافي آب دريافت نکند ، رشد آن در همه
ابعاد متوقف خواهد شد و اثر ان روي برگها،
گل، ميوه، ساقه مشهود مي گردد . البته بسته به مرحله رشد گياه و ميزان کم آبي ، بازماندگي گياه از رشد نيز
متفاوت بوده و ممکن است اثر آن دائمي گردد . يکي از علائم کم آبي درگياه بروز آثار
سوختگي روي برگهاي آن خواهد بود .
ü آثار
آبياري بيشتر از نياز گياه چيست؟
آبياري بيشتر از نياز هم مي تواند آثاري همچون تنش آبي در
گياه ايجاد نمايد. محيط خاک بايد شرايطي را دارا باشد که ضمن تآمين آب و مواد غذايي
گياه حاوي هواي کافي نيز باشد. وقتي آبياري بيش از حد انجام شود هواي موجود در خاک به بيرون رانده شده و ريشه ها نمي توانند مدت زمان
زيادي در اين شرايط زنده بمانند . اگر اين شرايط ادامه پيدا کند ، ريشه ها خواهند
مرد و به دنبال آن انتقال آب و مواد غذايي مورد نياز گياه متوقف خواهد شد . همچنین محيط مرطوب دائمي دراطراف ريشه،
امکان ابتلاي ريشه به بيماريها را افزايش
خواهد داد .
ü قواعد
عمومي آبياري کدامند ؟
سه قاعده کلي براي آبياري وجود دارد :
1- محيط
کشت با زهکشي مناسب
در چنين محيطي
هواي کافي براي رشد ريشه وجود دارد و ريشه ها داراي وضعيت بهتري خواهند بود که در نتيجه
انتقال آب و مواد غذايي مورد نياز گياه بدون مشکل انجام خواهد شد . همچنين گياه
ساختمان و شکل مناسب خود را به دست خواهد
آورد .
2- آبياري
دقيق و يک دست در زمان معين
آبياري يکدست و به موقع ازاهميت ويژه اي برخوردار است زيرا
موجب توسعه ريشه ها شده و سلامت آنها را حفظ خواهد کرد
3- آبياري قبل از اينکه تنش آبي اتفاق بيافتد
شما بايد گياه را قبل از اينکه
دچار تنش رطوبتي گردد آبياري نماييد .
ü چه
موقع بايد آزمايش کيفيت آب انجام شود ؟
حيات گياه بستگي
به تعادل عناصر شيميايي موجود در خاک دارد . به همين دليل ضروري است که حداقل سالي
دوبار در طول دوره خشک و مرطوب سال ، آب
مورد استفاده تحت آزمايش قرار گرفته و وضعيت کيفي آب را بررسي نمایند .
ü قليائيت
چيست؟
قليائيت يک معيار براي اندازه گيري مقادير کربنات ها و بي کربنات ها در آب مي باشد
.
يک آب قليايي شبيه آب آهک مي باشد ( با غلظتهاي مختلف) و
مقادير بيش از حد قليائيت موجب افزايش نا خواسته pH آب و محيط کشت شده که مي تواند موجب سوء تغذيه درگياه
شود .
ü سختي
چه معياري است؟
سختي معياري است که مقادير کلسيم و منيزيم موجود در آب را
مي سنجند . اين دو عنصر مي بايست در حال تعادل قرار گيرند که از ايجاد کمبود يا افزايش هر يک جلوگيري شود . وقتي که آب داراي قليائيت بالا باشد ،آزمون سختي آب نيز بايدانجام
شود .
ü چه
روشهايي براي آبياري گلخانه وجود دارند؟
روشهاي زيادي براي آبياري گياه وجود دارد که عموماً به
روشهاي زير دسته بندي مي شوند .
آبياري دستي ،آبياري
باراني ،آبياري توسط بوم، آبياري زير زميني
و ابياري قطره اي . همچنين آبياري مي تواند به صورت بسته يا باز انجام شود
.
ü روش
آبياري بسته چيست؟
آبياري بسته عبارت است از هر روشي که موجب باز يافت آب و محلولهاي
استفاده شده در آبياري و تغذيه
محصول گردد . در واقع دراين روش از هدر رفتن محلول غذايي جلوگيري مي
شود .
ü
روش آبياري باز چيست؟
ü آبياري به روش باز عبارت است از هر روشي که در آن آب و محلول
غذايي از چرخه آبياري خارج شده و از محيط کشت خارج گردد ( به صورت فاضلاب)
ü
چرا روش آبياري دستي اقتصادي نيست؟
اين روش به دليل نياز به نيروي
انساني نسبتاً زياد ، اقتصادي نيست . از آنجا که استفاده از روشهاي آبياري
خودکار هزينه هايي در بردارد ، اغلب سعي مي کنند اين مسئوليت را به صورت روشهاي قديمي
و کارگري انجام دهند که آثار آن بر روي کيفيت گياه قابل ملاحظه خواهد بود.
ü
تفاوت روشهاي آبياري در گلهاي شاخه بريده چيست؟
آبياري گلهاي تازه به صورت
محيطي و توسط نوارهاي ظريف آبياري قطره اي انجام مي گيرد که به آبياري "tape"
يا " نواري" معروف است
. يکي ديگر از اين روشها استفاده از آبپاشهاي کوچک متصل به نوار هاي آبياري است که
آب را روي بستر و در زير برگهاي گياه اسپري
مي نمايد . البته روش قطره اي رايج تر مي باشد. زيرا ضمن صرفه جويي در مصرف آب و لوله
ها ، رطوبت نسبي محيط نيز در حدود مجاز حفظ خواهد شد . که اين امر سهم بسزايي در کاهش بيماريها دارد .
ü کداميک
از روشهاي آبياري گلداني را مي توان در گلخانه اجرا کرد ؟
آبیاری قطره اي يک روش استاندارد جهت آبياري خودکار
گلدانها مي باشد . در اين روش آب از طريق
لوله هاي اصلي و جانبي به نزديکي گلدانها منتقل شده و سپس توسط لوله هاي بسيار نازک
که قطره چکانهايي روي انتهاي آنها نصب شده به گلدانها منتقل مي گردد . البته گاهی
ممکن است از دريپر يا قطره چکان نيز استفاده
نشود . ولي مسئله مهم اين است که طراحي به نحوي انجام شود که فشار آب و
مقدار آن در واحد زمان براي هر گلدان مساوي باشد .
ü آبپاشهاي
سقفي چگونه کا رمي کنند ؟
اين سيستم عموماً جهت گياهاني استفاده مي شود که برگها و
قسمت سبزينه آنها نسبت به آب پاشي مقاوم بوده
و رطوبت سطحي اثر منفي روي آنها
ندارد . در اين روش لوله ها و نازلها در بالاي محصول نصب شده و با فشار مناسب، آب را در سطح
گلخانه پخش مي کنند . اگر اين سيستم درست
طراحي شده باشد حدود 85% يکنواختي با فشار مناسب خواهد داشت .
ü آيا
مي توان از روش آبياري بوم استفاده کرد؟
دراين روش آبياري
به صورت خودکار از يک طرف گلخانه شروع و
در سمت ديگر پايان مي يابد.آبپاشي از سقف و با قطرات بسيار ريز انجام مي شود که مناسب
ترين روش جهت آبياري بذور و گياهچه هاي جوان مي باشد .
ü -روش
آبياري زير گلداني چگونه است؟
اين سيستم يک روش آبياري بسته است که معمولاً گلدانها را
در یک زير گلداني بزرگ ( ميزهاي لبه
دار) قرارداده و آب و محلول غذايي از طريق يک مجرا به زير گلداني وارد شده و پس از
دقايقي مجدداً به مخزن باز مي گردد . گلدانها در اين روش آب و
مواد غذايي را بر اساس خاصيت کاپيلاريته ( جذب آب از کف) مورد استفاده قرار
ميدهند .
ü سيستم
آبياري گلخانه خود را چگونه نگهداري کنم؟
سيستم آبياري گلخانه بسته به نوع محصول و شرايط ويژه آن مي
بايست توسط متخصصين مربوطه طراحي و نصب
گردد . سيستم آبياري بايد هر از چند گاهي توسط مواد گندزدا تميز شده و آلودگي هاي آنها
را بر طرف کرد . تجهيزات و پمپ ها بايد دائماً مورد بازرسي و سرويس قرار گيرند . قطره چکان ها و نازلها را بايد در
مقابل رسوب حفاظت نموده و آبياري را بر اساس
زمان مقرر و با فشار سرويس درست انجام دهيد .